به منظور بررسی امکان کشت سیب زمینی در شهریور و اوایل مهرماه با استفاده از سایه اندازی گیاه ذرت آزمایشی به مدت دو سال (1380-1378) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان انجام گرفت. برای اجرای این تحقیق از آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار استفاده شد. عامل اصلی تاریخ کاشت سیب زمینی در سه سطح 15: شهریور، 25 شهریور و 4 مهرماه و عامل فرعی سیستم های کاشت در پنج سطح: کاشت خالص 4 ردیف سیب زمینی، کشت مخلوط 3 ردیف سیب زمینی + یک ردیف ذرت و کشت مخلوط 2 ردیف سیب زمینی +2 ردیف ذرت، کشت مخلوط یک ردیف سیب زمینی + 3 ردیف ذرت و کشت خالص 4 ردیف ذرت بود. کشت ذرت در اواسط مرداد و برداشت آن در مرحله خمیری در اواسط آبان ماه انجام گرفت. رقم ذرت کشت شده 704 و سیب زمینی در سال اول آژاکس و در سال دوم کنکورد بود. در سال اول و دوم آزمایش به ترتیب در تاریخ های 9 آذر و 10 بهمن ماه دمای هوا به صفر درجه سانتی گراد رسید که در نتیجه کلیه اندامهای هوایی بوته های سیب زمینی از بین رفتند. نتایج حاصله نشان داد که عملکرد ذرت در کشت توام در مقایسه با کشت خالص به طور معنی داری کاهش یافته است. عملکرد سیب زمینی در هر دو کشت خالص و توام بسیار پایین و غیر اقتصادی بود. سایه اندازی گیاه ذرت روی ردیفهای کشت سیب زمینی سبب افزایش درصد جوانه زدن و عملکرد سیب زمینی نگردید. بنابراین می توان چنین نتیجه گیری نمود که کشت توام سیب زمینی و ذرت در کشت پاییزه در استان خوزستان سودمند نمی باشد.

شدت بالای تبخیر از سطح خاک به علت درجه حرارت بالای محیط و پایین بودن رطوبت نسبی هوا، فقیر بودن خاک از نظر مواد آلی و ناپایداری ساختمان خاک از شاخصه های مناطق خشک و نیمه خشک ایران محسوب می گردد. به نظر می رسد در یک مدیریت منطقه ای حفظ و نگهداری بقایای گیاهی با عملیات خاک ورزی در صورت عدم تاثیر منفی بر عملکرد محصول می تواند به مثابه روشی در بهبود شرایط اشاره شده موثر باشد. به همین منظور برای تناوب زراعی یکساله جو – ذرت (دو محصول زراعی در یک سال) 4 مدیریت بقایای گیاهی ایستاده جو شامل: سوزاندن، مدفون کردن، مخلوط کردن و نگهداری در سطح خاک در قالب 4 تیمار خاک ورزی روی تعدادی از شاخص های گیاهی ذرت و خاک مورد آزمون قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در 3 تکرار از سال 1380 به مدت 4 سال زراعی در ایستگاه تحقیقاتی کبوترآباد اصفهان در خاک با بافت لوم رسی سیلتی انجام گرفت. عملیات خاک ورزی برای محصول جو در هر سال به روش مرسوم و تیمارهای مدیریت بقایای گیاهی (خاک ورزی) در ذرت کرت های ثابت اعمال شدند. کاشت در تیمارهای خاک ورزی شده با ردیف کار مرسوم و در تیمار بی خاک ورزی با ماشین کاشت مخصوص این سیستم انجام شد. نتایج سال اول آزمایش نشان دهنده کاهش عملکرد ذرت در تیمار حفظ بقایای گیاهی جو در سطح خاک (بی خاک ورزی) نسبت به روش های دیگر بود. از آنجایی به عدم دستیابی به تعداد مطلوب بوته در واحد سطح به دلیل عدم تماس کافی بذر با خاک علت این کاهش عملکرد شناخته شد، در سالهای بعد با تامین تماس بیشتر بذر با خاک دستیابی به تعداد مطلوب بوته در واحد سطح امکان پذیر گردید. این امر باعث شد که در سالهای دوم به بعد تفاوت معنی داری در عملکرد محصول و شاخص های استقرار گیاهی در بین تیمارهای آزمایش مشاهده نگردد. متوسط میزان مواد آلی خاک در عمق 10-0 سانتی متر بعد از 4 سال در روش های مخلوط کردن، نگهداری در سطح خاک و مدفون کردن بقایا به ترتیب حدود 20، 18 و 13 درصد نسبت به سوزاندن بقایای گیاهی افزایش نشان داد. همچنین جمعیت کرم های خاکی در تیمار سوزاندن بقایا (خاک ورزی مرسوم) به طور معنی داری کمتر از تیمارهای حفظ بقایای گیاهی بود. تفاوت معنی داری در وزن خشک ریشه تا عمق 60 سانتی متری در بین تیمارهای آزمایش مشاهده نگردید. نتایج چهارساله آزمایش نشان داد که تولید ذرت علوفه ای بعد از جو، به هر دو روش حفظ بقایای جو در سطح (در صورت تامین تماس کافی بین بذر و خاک) و یا مخلوط کردن بقایای گیاهی با خاک سطحی (کم خاک ورزی) بدون تاثیر منفی بر عملکرد محصول امکان پذیر است. بنابراین یک سیستم تلفیقی یکساله شامل ترکیبی از خاک ورزی مرسوم برای جو و بی خاک ورزی یا کم خاک ورزی برای تولید ذرت (بعد از جو)، می تواند به عنوان یک سیستم جایگزین با توجه به افزایش مواد آلی خاک، بهبود فعالیت بیولوژیکی خاک (افزایش جمعیت کرم های خاکی) برای عملیات خاک ورزی مرسوم پیشنهاد گردد.

یکی از روش­های بهبود عملکرد گیاهان زراعی استفاده از فناوری هسته­ای است. در این پژوهش، بذر ذرت علوفه ای سینگل کراس 704 با دز بهینه 25 گری با استفاده از دستگاه گاما سل کبالت-60 با نرخ 55/0 گری در دقیقه پرتوتابی شد. سپس در زمینی به مساحت دو هزار مترمربع بذور پرتوتابی شده و پرتوتابی نشده کشت شدند. نمونه­برداری از گیاه ذرت در انتهای دوره رشد انجام و مقدار پرولین، کربوهیدرات های محلول و پروتئین محلول و همچنین صفات عملکردی ذرت اندازه گیری شد. پس از برداشت، علوفه ذرت توسط دستگاه چاپر، خرد و مقداری از علوفه هر دو تیمار در سیلوهای آزمایشی از جنس لوله پلی اتیلن سیلو شد. مقدار ماده خشک، خاکستر خام، پروتئین خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی نمونه­ها اندازه گیری شد. همچنین pH سیلاژهای آزمایشی با استفاده از روش عصاره گیری و توسط pH متر تعیین شد. جهت برآورد فراسنجه­های تولید گاز مقدار 200 میلی­گرم نمونه آسیاب شده علوفه و سیلاژ گیاه ذرت به همراه مایع شکمبه در محیط تولید گاز انکوبه و میزان و نرخ گاز تولیدی در زمان­های 2، 4، 6، 8، 12، 24، 36، 48، 72 و 96 ساعت اندازه­گیری شد. هم­چنین با استفاده از فراسنجه­های تولید گاز به­دست آمده، میزان قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی و میزان اسید­های چرب کوتاه زنجیر برآورد شد. مقدار وزن خشک، کربوهیدرات و پروتئین محلول گیاه ذرت پرتوتابی شده به ترتیب 8/314 گرم در هر بوته، 0/616 و 43/14 میلی­گرم در هر گرم وزن تر بیشتر از این مقادیر در شاهد (به ترتیب 2/225 گرم در هر بوته، 6/449 و 25/12 میلی­گرم در هر گرم وزن تر) بود (05/0> P). همچنین درصد ماده خشک و پروتئین خام نمونه­های سیلاژ گروه تیمار (به ترتیب 4/29 و 3/13 درصد) بیشتر از تیمار پرتوتابی نشده (به ترتیب 1/26 و 2/11 درصد) بود (05/0> P). همچنین سیلاژ ذرت پرتوتابی شده pH کمتری (8/3 در برابر 1/4) نسبت به گروه شاهد داشت (05/0> P). میزان، قابلیت (ضریب b) و نرخ (ضریب c) تولید گاز، میزان تولید اسیدهای چرب فرار، قابلیت هضم ماده آلی و محتوای انرژی قابل متابولیسم و انرژی خالص نمونه­های گیاه و سیلاژ ذرت حاصل از بذور پرتوتابی شده بیشتر از گروه شاهد بود (05/0> P). نتایج این آزمایش نشان داد، پرتوتابی بذر ذرت علوفه­ای با پرتو گاما با دز 25 گری باعث بهبود فراسنجه­های تخمیر و ارزش غذایی سیلاژ ذرت حاصل از آن می­شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

برای ارزیابی مصارف انرژی ماشین های خاک ورزی در کشت ذرت علوفه ای از شش روش شخم به صورت یک آزمایش، فاکتوریل، عامل اول در سه سطح )گاوآهن های برگردان دار، بشقابی و قلمی(، و عامل دوم در دو سطح )هرس بشقابی و دوبار کولتیواتور( در دو سال متوالی 1380 و 1381 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزارع دانشگاه ارومیه استفاده شد. نتایج نشان داد که تیمار متشکل از گاوآهن قلمی + هرس بشقابی با 1268.31 مگاژول انرژی در هکتار کمترین و تیمار متشکل از گاوآهن بشقابی + دوبار کولتیواتور با 2164.32 مگاژول انرژی در هکتار بیشترین مصارف انرژی را داشتند. از مجموع انرژی مصرفی 88.64% به سوخت، 10.98% به ماشین و 0.56% به کارکرد اختصاص یافت. در میان ماشین های مورد استفاده، گاوآهن قلمی نسبت به گاوآهن برگردان دار و بشقابی به ترتیب به میزان 15 و 20.5 درصد، وهرس بشقابی نسبت به دوبار کولتیواتور به میزان 24.1 درصد در مجموع انرژی مصرفی صرفه جویی نشان دادند. از نظر نسبت انرژی تولیدی به انرژی مصرفی، تیمارهای متشکل از گاوآهن قلمی + هرس بشقابی و گاوآهن برگرداندار + دوبار کولتیواتور با ارقام 181.38 و 106.76 به ترتیب بیشترین و کمترین نسبت را نشان دادند. با توجه به نتایج به دست آمده، تیمار متشکل از گاوآهن قلمی + هرس بشقابی به علت کمترین مصرف انرژی و بالاترین نسبت انرژی بهترین روش شخم در بین سایر تیمارها شناخته شد.

عملیات خاک ورزی، شرایط بهینه رشد و نمو را برای گیاهان زراعی فراهم می کند. خاک ورزی حفاظتی در مقایسه با خاک ورزی متداول دارای مزایای بسیاری از لحاظ بهبود شرایط خاک و حفظ رطوبت خاک می باشد. با وجود این در هنگام آماده سازی بستر کشت، کاهش برهم زدن خاک در روش های مختلف خاک ورزی حفاظتی می تواند باعث ایجاد شرایط بهینه برای رشد علف های هرز مختلف شوند. به منظور بررسی اثر نظام های خاک ورزی متداول، کم خاک ورزی و بدون خاک ورزی بر روی یکنواختی و تنوع علف های هرز موجود، در ابتدا و انتهای دوره بحرانی کنترل علف های هرز ذرت علوفه ای، در سال 1392 در شهرستان آزادشهر در قالب طرح نستد این آزمایش انجام شد که هر تیمار در یک پلات با سطحی معادل 1500 متر مربع اعمال شد. با استفاده از یک کادر یک در یک متر مربع، از هر کرت تعداد 15 نمونه برداشته شده و در هر کادر تراکم علف های هرز به تفکیک گونه شمارش شد. شاخص تنوع سیمپسون در ابتدای دوره بحرانی برای نظام بدون خاک ورزی معادل 0.30 وکمتر از دو نظام دیگر بود. این در حالی بود که در انتهای دوره بحرانی مقدار این شاخص در نظام خاک ورزی متداول به میزان 0.40 بوده که کم تر از نظام کم خاک ورزی و بدون خاک ورزی به دست آمد. شاخص یکنواختی کامارگو در ابتدا و انتهای دوره بحرانی کنترل علف های هرز برای نظام بدون خاک ورزی به ترتیب معادل 0.16 و 0.24 بود. این در حالی بود که در ابتدا و انتهای دوره بحرانی کنترل علف های هرز مقدار این شاخص در نظام خاک ورزی متداول به میزان 0.16 و 0.19 و کم خاک ورزی در هر دو مرحله به میزان 0.20 به دست آمد.

تاثیر مصرف مواد ضد تعرق بر ذرت علوفه ای در شرایط محدودیت آب در سال 1392در مزرعه تحقیقات کشاورزی شهرستان خوی مورد ارزیابی قرار گرفت. طرح آزمایشی به صورت کرت های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار اجراء گردید. فاکتور اصلی در دو سطح آبیاری شامل: آبیاری پس از 75 میلی متر (شاهد) و سطح تنش آبیاری پس از 150 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر است. فاکتور فرعی در 7 سطح ضدتعرق شامل:مصرف اسید اسکوربیک به میزان 100، 200 و 300 پی پی ام، مصرف اسید سالسیلیک به میزان 100، 200 و 300 پی پی ام و شاهد (عدم مصرف) بود. تنش خشکی ب ر ارتفاع بوته، طول بلال، وزن تر برگ و وزن تر علوفه اثر معنی داری داشت. تیمار آبیاری پس از 75 میلی متر تبخیر با میانگین76219.0  کیلوگرم در هکتار بیشترین مقدار علوفه تر و تیمار آبیاری پس از 150 میلی متر تبخیر با میانگین 57490.6 کیلوگرم در هکتار کمترین مقدار علوفه تر را داشت. مواد ضدتعرق بر صفات وزن تر برگ و وزن تر علوفه اثر معنی داری داشت. تیمارهای محلول پاشی اسید سالسیلیک به میزان 100 پی پی ام و 300 پی پی ام به ترتیب با میانگین 74463.7 و 60613.0کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین و کمترین مقدار وزن تر علوفه بود. اثرات متقابل این فاکتورها بر صفت طول بلال اثر معنی داری داشت.

کاربرد هورمون های گیاهی در دهه اخیر با توجه به گسترش کشاورزی پایدار مورد توجه قرار گرفته است و از این رو باید در مدیریت تلفیقی گیاهان زراعی مورد تحقیق قرار گیرد. به منظور بررسی اثر کاربرد هورمون های مختلف گیاهی (اکسین و جیبرلین) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در شهرستان مرودشت انجام گرفت. فاکتور اول شامل چهار غلظت هورمون اکسین (صفر، 50، 100 و 150 پی پی ام) و فاکتور دوم شامل چهار غلظت هورمون جیبرلین (صفر، 50، 100 و 150 پی پی ام) بود. نتایج تجزیه واریانس صفات اندازه گیری شده نشان داد که اثر هورمون اکسین بر صفات کمی ذرت از جمله ارتفاع بوته، وزن تر گیاه، وزن تر بلال و وزن تر علوفه در هکتار در سطح یک درصد معنی دار بود. نتایج مربوط به هورمون جیبرلین نیز نشان داد که اثر این عامل بر صفات وزن تر گیاه، ارتفاع بوته و وزن تر علوفه در هکتار در سطح یک درصد معنی دار بود. نتایج مربوط به اثرات متقابل تنها برای صفات وزن تر تک بوته و عملکرد علوفه در هکتار در سطح یک درصد معنی دار و برای سایر صفات معنی دار نبود. مقایسات میانگین مربوط به هورمون اکسین نشان داد که بیشترین میزان صفات کمی (وزن تر علوفه و وزن تر تک بوته) مربوط به کاربرد هورمون اکسین به میزان 100 و 150 پی پی ام می باشد که از لحاظ آماری با هم اختلاف نداشتند. مقایسات میانگین مربوط به هورمون جیبرلین نیز نشان داد که بیشترین صفات مربوط به کاربرد 100 و 150 پی پی ام بود. نتایج حاصل از اندازه گیری صفات کیفی از جمله میزان پروتئین ساقه و برگ و کربوهیدرات بلال نشان داد که با افزایش غلظت هورمون های مورد استفاده در این آزمایش مقدار صفات کیفی نیز افزایش می یابد. در کل نتایج نشان داد که با کاربرد 100 پی پی از هر دو هورمون اکسین و جیبرلین می توان به عملکرد مطلوب علوفه رسید.

به منظور ارزیابی مدیریت تلفیقی علف های هرز بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت علوفه ای، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال زراعی 1388 در منطقه میانه طراحی و اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل خاکورزی در دو سطح (اعمال و عدم اعمال خاکورزی بین ردیف های کاشت) و نوع علفکش در سه سطح (فورام سولفورون، نیکوسولفورون و توفوردی+ ام سی پی آ) به همراه عدم کنترل علف های هرز به عنوان تیمار شاهد بود. نتایج نشان داد که تاثیر سطوح مختلف علفکش در تمام مراحل نمونه برداری بر کاهش وزن خشک علف های هرز معنی دار بود. در بین علفکش های مورد آزمایش علفکش فورام سولفورون و توفوردی+ ام سی پی آ به ترتیب بیشترین و کمترین میزان کاهش وزن خشک علف های هرز را داشتند. خاکورزی بین ردیف های کاشت نیز باعث کاهش معنی دار وزن خشک علف های هرز گردید. همچنین نتایج نشان داد که اثرات ساده خاکورزی و نوع علفکش تاثیر معنی داری در درصد افزایش عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در متر مربع نسبت به شاهد بدون کنترل علف های هرز داشتند. بیشترین درصد افزایش عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه به ترتیب با 59.1 و 57.2 درصد از تیمار اعمال خاکورزی و با 51.8 و 58.2 درصد از علفکش فورام سولفورون به دست آمد. کمترین میزان افزایش عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در متر مربع نیز در علفکش نیکوسولفورون مشاهده گردید که با علفکش توفوردی+ ام سی پی آ در گروه آماری مشابهی قرار داشت.